Poprzedni Spis treści Następny

III. HAŁAS

autorzy: Krystyna Dziewiałtowska-Gintowt, Jacek Wielhorski


Ekrany akustyczne przy obwodnicy Żagania

1. Stan zagrożenia hałasem środowiskowym

Dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku określa rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 29 lipca 2004 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. Nr 178 poz. 1841).

W tabeli III.1.1 przedstawiono obowiązujące dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku.

Badania środowiska pod kątem uciążliwości akustycznej przeprowadzone w roku 2005 dotyczyły obiektów prowadzących działalność gospodarczą i komunikacji drogowej. Pomiary poziomu hałasu prowadzone były w ramach planowej działalności kontrolnej, interwencji oraz badań stanu środowiska. Przy pomiarach i ich opracowaniu posługiwano się następującymi metodykami:

- "Metody pomiaru hałasu zewnętrznego w środowisku" PIOŚ 1992, 1996,

- "Metody sporządzania kompleksowych planów akustycznych miast i obszarów" ITB 1991,

- "Wskazówki metodyczne opracowania planu akustycznego miasta średniej wielkości" PIOŚ 1998.

Wszystkie dane z pomiarów kontrolnych i badań wprowadzane są od 1992 r. do bazy danych OPH umożliwiającej sporządzanie raportów uciążliwości.

W badaniach kontrolnych i monitoringowych mierzono następujące parametry akustyczne (poziomy dźwięku A) w decybelach:

- równoważny poziom dźwięku A (LAeqd) - uśredniony w okresie normatywnym poziom dźwięku,

- maksymalny poziom dźwięku A (LAmax),

- minimalny poziom dźwięku A (LAmin).

Tab. III.1.1. Dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku

2. Hałas przemysłowy i komunalny

Na terenie województwa lubuskiego większość podmiotów prowadzących działalność gospodarczą powoduje uciążliwą emisję hałasu tylko dla najbliższego otoczenia. W roku 2005 kontrole z pomiarami emisji hałasu do środowiska przeprowadzono w 44 obiektach prowadzących działalność gospodarczą, w tym znaczną część w ramach interwencji. Pomiary objęły teren zamieszkały przez ok. 1900 osób (wartość szacunkowa).

Rysunek III.2-1 przedstawia branże skontrolowanych zakładów, które odzwierciedlają jednocześnie specyfikę gospodarczą województwa lubuskiego. Rozwiniętym przemysłem związanym z istotnymi źródłami hałasu są branże: budowlana, metalowa i drzewna. W ostatnim czasie bardzo duża ilość interwencji związana jest z handlem (hałas agregatów chłodniczych i klimatyzatorów).

Większość kontroli prowadzona była w ramach działań interwencyjnych. Ilość kontroli przeprowadzonych w różnych powiatach przedstawia tabela III.2.1.

Rys. III.2-1. Branże skontrolowanych zakładów

Tab. III.2.1. Zestawienie kontrole z zakresu emisji hałasu przeprowadzonych w poszczególnych powiatach

Tab. III.2.2. Parametry charakteryzujące średnią emisję hałasu przez skontrolowane obiekty

Pomiary przeprowadzono w 122 punktach. Część badań wykazała przekroczenia dopuszczalnych wartości równoważnego poziomu dźwięku LAeq emitowanego do środowiska, stanowiąc podstawę do działań administracyjnych. Dane na temat zmierzonych parametrów akustycznych zawiera tabela III.2.2.

Rys. III.2-2. Działania zmniejszające hałas emitowany przez zakłady

Z kontroli przeprowadzonych przez WIOŚ w Zielonej Górze w 2005 r. wynika, że 15 zakładów zlikwidowało w tym okresie uciążliwość akustyczną lub ją zmniejszyło. Dane o sposobie uzyskania efektów w tym zakresie przedstawia rysunek III.2-2.

W wyniku przeprowadzonych kontroli planowych i interwencyjnych, w czasie których stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu, wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji określających dopuszczalny poziom hałasu przenikającego do środowiska lub w celu wymierzenia kar pieniężnych za nadmierną emisję hałasu.


Hałas przemysłowy - tłumiki hałasu na terenie zakładuTELESKOP Sp z o.o w Kostrzynie nad Odrą

Ustawa z dnia 18 maja 2005 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 13, poz. 954) wprowadziła z końcem lipca 2005 r. istotne zmiany w postępowaniu administracyjnym w zakresie ochrony przed hałasem. W wyniku tych zmian nie obowiązują już pozwolenia na emitowanie hałasu do środowiska, wydawane na wniosek podmiotu powodującego przekroczenie standardów środowiskowych. Obecnie organy ochrony środowiska (starosta lub wojewoda) po stwierdzeniu, że poza zakładem w wyniku jego działalności przekroczone są dopuszczalne poziomy hałasu, wydają z urzędu decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu, która wywołuje skutki prawne po okresie 6 miesięcy od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. Wprowadzona zmiana spowodowała, że już w 2005 r. starostwa powiatowe zaczęły wydawanie decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu.

3. Pomiary hałasu komunikacyjnego

W roku 2005 przeprowadzono badania w ramach monitoringu uciążliwości hałasu komunikacyjnego:

- w Gorzowie Wlkp. (WIOŚ Zielona Góra, Delegatura w Gorzowie Wlkp.),

- w Zielonej Górze (WIOŚ Zielona Góra),

- w Żarach (WIOŚ Zielona Góra),

- w wybranych punktach wzdłuż dróg krajowych (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Zielonej Górze),

- w wybranych punktach wzdłuż dróg wojewódzkich (Zarząd Dróg Wojewódzkich w Zielonej Górze).

Gorzów Wlkp.

Badania przeprowadzone zostały w pięciu punktach uzgodnionych z Urzędem Miasta Gorzowa Wlkp. Punkty te charakteryzują trasy wylotowe lub średnicowe:

nr 1 - ul. Kostrzyńska (droga wojewódzka nr 132),

nr 2 - ul. Myśliborska (droga krajowa nr 3),

nr 3 - ul. Słowiańska,

nr 4 - ul. Kasprzaka,

nr 5 - ul. Kardynała Wyszyńskiego.

Pomiary wykonane w punktach nr 1÷4 charakteryzują trasy, naa których w najbliższym czasie wystąpią istotne zmiany w natężeniu ruchu, związane z przebudową układu komunikacyjnego Gorzowa Wlkp.

Punkt nr 5 przy ul. Wyszyńskiego został wybrany jako dodatkowy punkt monitoringowy, w związku ze skargami mieszkańców tej ulicy na całodobowy ruch samochodów wożących piasek i kruszywo na budowę zachodniej obwodnicy miasta. W wyniku stwierdzonych przekroczeń oraz działań Miejskiego Inżyniera Ruchu, ulica Wyszyńskiego na odcinku od skrzyżowania z ul. Górczyńską do ul. Chodkiewicza została zamknięta dla pojazdów ważących ponad 10 ton.

Rys. III.3-1. Punkty pomiarów hałasu komunikacyjnego w Gorzowie Wlkp.

Punkty, w których wykonano pomiary, z zaznaczonymi przekrojami pomiarowymi przedstawia rysunek III.31.

Pomiary prowadzono całodobowo z podziałem na porę dzienną (600-2200) i nocną (2200-600).

Punkty pomiarowe zlokalizowano przy jezdni (na wysokości 1,5 m n.p.t.) oraz przy elewacji najbliższej zabudowy mieszkaniowej (na wysokości 4,0 m n.p.t.).

Tab. III.3.1. Wartości zmierzonych parametrów hałasu komunikacyjnego dla Gorzowa Wlkp. (16 godzin pory dziennej)

Tab. III.3.2. Wartości zmierzonych parametrów monitoringu hałasu dla drogi krajowej nr 22 (8 godzin pory nocnej)

Tab. III.3.3. Średnie wartości zmierzonych parametrów hałasu w Gorzowie Wlkp. - pora dzienna

Tab. III.3.4. Średnie wartości zmierzonych parametrów hałasu w Gorzów Wlkp. - pora nocna

Przy badanych ulicach występuje zabudowa mieszkaniowa wysoka i niska: zagrodowa lub jedno i wielorodzinna z usługami. W rejonie ul. Słowiańskiej znajdują się również budynki wyższych uczelni. Z przeprowadzonych pomiarów wynika, że głównym źródłem uciążliwości akustycznej był przejazd pojazdów ciężkich. Ich udział wynosi ok. 13 % w porze dziennej i ok. 24 % dla pory nocnej.

Najwyższe wartości równoważnego poziomu dźwięku A w porze dziennej stwierdzono przy ul. Kostrzyńskiej, a w porze nocnej - przy ul. Myśliborskiej.

We wszystkich punktach pomiarowych stwierdzono przekroczenia wartości dopuszczalnych dla równoważnego poziomu dźwięku A, zarówno przy jezdni, jak i przy elewacji budynków. Dotyczą one pory dziennej i nocnej.

Z porównania badań w porze dziennej i nocnej wynika, że równoważny poziom dźwięku dla pory dnia i nocy różni się o 5,6 dB(A) przy krawędzi jezdni i o 5,3(A) dB przy elewacji budynków. Ze względu na normę dla pory nocnej niższą o 10 dB niż dla pory dziennej, przekroczenie dopuszczalnego równoważnego dźwięku A dla nocy jest wyższe niż dla dnia. Natężenie ruchu w porze nocnej jest ponad 5 razy mniejsze niż w ciągu dnia, przy jednoczesnym większym ok. 1,9 razy udziale pojazdów ciężkich.


Budowa obwodnicy Gorzowa Wlkp.(estakada nad Wartą)

Tab. III.3.5. Zestawienie wyników badań monitoringu hałasu komunikacyjnego przy Trasie Północnej

T ab. III.3.6. Zestawienie wyników badań monitoringu hałasu komunikacyjnego w porze dziennej

Tab. III.3.7. Zestawienie wyników badań monitoringu hałasu komunikacyjnego w porze nocnej

Zielona Góra

Wyniki badań hałasu komunikacyjnego w Zielonej Górze w 2005 r. przedstawiają tabele III.3.5 (przy Trasie Północnej) oraz III.3.6 i III.3.7 (przy ul. Podgórnej).

W Zielonej Górze pomiarami objęto fragment ul. Podgórnej na wysokości budynku wielorodzinnego nr 64. Badania wykonano dla 16 godzin pory dziennej oraz dla 8 godzin pory nocnej w odległości 1 m od krawędzi czteropasmowej jezdni, po obu jej stronach oraz w odległości 31 m od jezdni, 3 m od elewacji budynku.

Średnie natężenie ruchu w czasie pomiarów hałasu wynosiło 833 poj./h w porze dziennej i 126 poj./h w porze nocnej. Udział pojazdów ciężkich w łącznym natężeniu ruchu wynosił średnio 6 % w porze dziennej i 13 % w porze nocnej. Emitowany przez pojazdy samochodowe hałas powoduje przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu. Z przeprowadzonych pomiarów i obserwacji można wnioskować, że głównymi sprawcami przekraczania wartości dopuszczalnych są samochody jadące z dużo większą niż dopuszczalna w tym miejscu prędkością.

Z porównania badań w porze dziennej i nocnej wynika, że równoważny poziom dźwięku dla dnia i nocy przed elewacją budynku różnił się średnio o 6,1 dB(A). Przekroczenie dopuszczalnego równoważnego dźwięku A w nocy jest wyższe niż w ciągu dnia. Natężenie ruchu w porze dziennej było ok. 7krotnie większe niż w porze nocnej, a udział pojazdów ciężkich był o 7 % większy w nocy.

Żary

Wyniki badań hałasu komunikacyjnego przy drodze krajowej nr 27 w Żarach w 2005 r. przedstawiono w tabelach III.3.8 i III.3.9.

W Żarach pomiarami objęto odcinek drogi krajowej nr 27 w części wylotowej z miasta w kierunku miejscowości Przewóz (obwodnica). Badania wykonano dla 16 godzin pory dziennej oraz dla 8 godzin pory nocnej.

W bezpośrednim sąsiedztwie odcinka drogi objętego pomiarami występuje zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna. Jest to przeważnie zabudowa niska rozproszona. Wzdłuż drogi od strony zabudowy mieszkaniowej przy ul. Cegielnianej usytuowano ekran akustyczny. Pomiary wykonano przed ekranem (w odległości 1 m od jezdni) oraz za ekranem na granicy terenu zabudowy mieszkaniowej (w odległości 28 m od drogi i 22 m od ekranu).

Z przeprowadzonych pomiarów wynika, że hałas emitowany przez pojazdy samochodowe poruszające się drogą krajową nr 27 nie przekracza dopuszczalnych wartości na granicy objętej pomiarami zabudowy mieszkaniowej.

Z porównania badań w porze dziennej i nocnej wynika, że równoważny poziom dźwięku dla dnia i nocy różnił się średnio o 5,4 dB(A). Natężenie ruchu w porze dziennej było ponad 4krotnie większe niż w porze nocnej, a udział pojazdów ciężkich był o 8 % większy w nocy.

Drogi krajowe i wojewódzkie

W 2005 r. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Zielonej Górze oraz Zarząd Dróg Wojewódzkich w Zielonej Górze wykonały pomiary hałasu wzdłuż administrowanych przez siebie dróg.

Po raz pierwszy w tym samym czasie w całej sieci dróg przeprowadzono ciągłe, całodobowe pomiary hałasu jednocześnie z generalnym pomiarem ruchu.

Obowiązek wykonania ww. pomiarów wynika z ustawy Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z 23 stycznia 2003 r. (Dz. U. Nr 35, poz.308) w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów poziomów w środowisku substancji lub energii przez zarządzającego drogą, linią kolejową, linią tramwajową, lotniskiem, portem.

Tab. III.3.8. Zestawienie wyników badań monitoringu hałasu komunikacyjnego w porze dziennej

Tab. III.3.9. Zestawienie wyników badań monitoringu hałasu komunikacyjnego w porze nocnej

Tab. III.3.10. Wykaz dróg krajowych objętych monitoringiem hałasu w 2005 r. Pomiary wykonano w punktach referencyjnych (seria 1 w sierpniu 2005 r., seria 2 we wrześniu 2005 r.)

Tab. III.3.11. Wykaz dróg wojewódzkich objętych monitoringiem hałasu. Pomiary wykonano w punktach referencyjnych w sierpniu 2005 r.

Pomiary wykazały, że samochody poruszające się drogami krajowymi i wojewódzkimi na terenie województwa lubuskiego powodują w większości wybranych do kontroli punktów pomiaru hałasu przekroczenia dopuszczalnego poziomu na przylegających do dróg terenach objętych ochroną.

Największe przekroczenia przy drogach krajowych wystąpiły wzdłuż drogi nr 2 w miejscowościach Bucze, Torzym, Wilkowo i Wityń i wyniosły ponad 13 dB(A) w dzień i 11 dB(A) w nocy.

Wzdłuż dróg wojewódzkich, mniej obciążonych niż krajowe, przekroczenia dopuszczalnych wartości w porze dziennej przy drodze nr 278 w Sławie - o 9,3 dB(A) oraz w porze nocnej przy drodze nr 131 w miejscowości Nowiny Wielkie - o 16,6 dB(A).


Ekrany akustyczne przy obwodnicy Żagania

Rys. III.2-4. Drogi krajowe i wojewódzkie objęte monitoringiem hałasu w 2005 r.

PODSUMOWANIE

Prowadzone w 2005 r. działania kontrolne i badania monitoringowe wskazują, że w celu oceny klimatu akustycznego najważniejsze są pomiary wykonywane w ramach monitoringu hałasu komunikacyjnego. Głównym czynnikiem uciążliwości na terenach zabudowy mieszkaniowej jest ruch pojazdów ciężkich (którego natężenie nie maleje znacznie w porze nocnej) i jedynym sposobem jego ograniczenia jest eliminowanie go z obszarów gęstej zabudowy mieszkaniowej i innych terenów chronionych. Do czasu wybudowania autostrad lub obwodnic hałas można ograniczyć budując, tam gdzie jest to możliwe, ekrany akustyczne lub zwiększając izolacyjność okien i zewnętrznych ścian budynków mieszkalnych. Wyniki monitoringu pozwalające ocenić zmianę zagrożenia hałasem w skali regionalnej i w dłuższym czasie, mogą być również wykorzystywane przez organy samorządu w działaniach administracyjnych oraz przy sporządzaniu planów zagospodarowania przestrzennego. Działalność kontrolna i interwencyjna WIOŚ w Zielonej Górze wykazuje dużą skuteczność w likwidowaniu uciążliwości akustycznej obiektów prowadzących działalność gospodarczą. Skargi rozwiązywane są coraz częściej na szczeblu gmin, a pomiary hałasu przeprowadza się tylko w uzasadnionych przypadkach. Większość zakładów szybko dostosowuje się do obowiązujących norm (szczególnie po otrzymaniu decyzji o nałożeniu kary pieniężnej), a kontrole sprawdzające wykonywane po pewnym czasie wskazują, że problem szkodliwości hałasu został rozwiązany ostatecznie. Coraz częściej sprawy rozprzestrzeniania się hałasu rozpatrywane są na etapie planowania i lokalizacji inwestycji. Duże zaniedbania w tym zakresie występują natomiast w przypadkach zmiany sposobu użytkowania obiektów. Projektowanie i budowa zabezpieczeń ograniczających hałas dopiero po zakończeniu inwestycji generuje dodatkowe, często bardzo wysokie koszty.

Krystyna Dziewiałtowska-Gintowt, Jacek Wielhorski

 

Poprzedni Spis treści Następny