Poprzedni Spis treści Następny

V. WODY

autorzy: Krystyna Damczyk, Marek Demidowicz, Wojciech Konopczyński, Tomasz Parada, Maria Staroń, Marzena Szenfeld, Janusz Tylzon


Jezioro Głębokie k. Międzyrzecza

1. Źródła zanieczyszczeń wód

Stan czystości głównych rzek przepływających przez województwo lubuskie (Odra, Nysa Łużycka, Bóbr z dopływami i Warta z dopływami) uzależniony jest od źródeł zanieczyszczeń położonych poza granicami województwa, a w przypadku rzek granicznych - poza granicami kraju.

Na stan czystości wód posiadających zlewnie wyłącznie na terenie województwa zasadniczy wpływ wywierają podmioty gospodarcze posiadające obiekty zlokalizowane nad poszczególnymi ciekami. Znaczący wpływ na jakość wód odbiorników wywierają nie zawsze dobrze oczyszczone ścieki komunalne odprowadzane z terenu miast i wsi oraz ścieki przemysłowe.

Poza ściekami komunalnymi i przemysłowymi wpływ na jakość wód wywierają zanieczyszczone wody opadowe i roztopowe. Wody te zanieczyszczone są głównie produktami ropopochodnymi. Dość częstą praktyką jest włączanie, bez zgody właściciela, do kolektorów kanalizacji deszczowej przyłączy (przelewów) ze zbiorników bezodpływowych. Taki system "utylizacji" ścieków stosowany jest w miejscowościach, gdzie do chwili obecnej brak kanalizacji sanitarnej.

Kolejnym źródłem zanieczyszczeń wód powierzchniowych są zanieczyszczenia pochodzące z rolnictwa. Niewłaściwie stosowanie i magazynowanie nawozów oraz środków ochrony roślin bywa przyczyną okresowego pogorszenia jakości wód.

Na terenie województwa lubuskiego eksploatowanych jest 240 różnego rodzaju oczyszczalni ścieków. Są to oczyszczalnie komunalne i przemysłowe składające się wyłącznie z urządzeń do mechanicznego oczyszczania, oczyszczalnie mechanicznobiologiczne i mechanicznochemicznobiologiczne. Łączna przepustowość wszystkich eksploatowanych oczyszczalni wynosi blisko 160 tys. m3/d.

W roku 2005 średniodobowo oczyszczano 89870,3 m3 ścieków. Dyspozycyjna przepustowość istniejących oczyszczalni wykorzystana była przeciętnie w ok. 56 %.


Oczyszczalnia ścieków w Skwierzynie

Istnieją oczyszczalnie, których przepustowość hydrauliczna wykorzystywana jest w 30÷40 % (Iłowa, Żagań), ale funkcjonują również oczyszczalnie przeciążone hydraulicznie, których przepustowość wykorzystywana jest w 110÷120 % (Sława, Witnica). Podobnie przedstawia się obciążenie oczyszczalni ładunkiem BZT5. Eksploatowane są oczyszczalnie, których obciążenie ładunkiem BZT5 wynosi 25÷30 % (Siecieborzyce, Długie, Iłowa), ale funkcjonują także oczyszczalnie, gdzie obciążenie ładunkiem BZT5 przekracza 100 %. Oczyszczalnie te nie uzyskują zakładanych parametrów redukcji zanieczyszczeń (Kargowa, Sława, Witnica).

Reasumując stwierdzić należy, że przez ostatnie lata ilość odprowadzanych ścieków oraz ładunki zanieczyszczeń odprowadzane do wód powierzchniowych ulegały niewielkim wahaniom. Podkreślić należy, że coraz więcej samorządów decyduje się na rozbudowę sieci kanalizacyjnych. Inwestycje takie w roku 2005 prowadzone były w gminach: Strzelce Krajeńskie, Świebodzin, Sulechów, Gorzów Wlkp., Zielona Góra, Żary.W roku 2005 oddana została do użytku oczyszczalnia ścieków w m. Skwierzyna o przepustowości Q=2500 m3/d oraz zmodernizowano oczyszczalnię w m. Siecieborzyce o przepustowości 100 m3/d.

Maria Staroń, Janusz Tylzon

 

2. Monitoring rzek

W 2005 r. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Zielonej Górze kontynuował wdrażanie systemu monitoringu wód uwzględniającego wymogi Ramowej Dyrektywy Wodnej (Dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r.). Badania jakości wód rzek prowadzono w ramach "Programu państwowego monitoringu środowiska na obszarze województwa lubuskiego na lata 2004-2005" (wraz z "Aneksem..." dotyczącym zadań planowanych do realizacji w 2005 r.) oraz w oparciu o obowiązujące przepisy. W szczególności badania rzek prowadzono z uwzględnieniem rozporządzeń Ministra Środowiska określających sposoby prowadzenia monitoringu wód powierzchniowych i ich oceny w powiązaniu z przeznaczeniem wód:

- rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 4 października 2002 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać wody śródlądowe, będące środowiskiem życia ryb w warunkach naturalnych (Dz. U. Nr 176, poz. 1455),

- rozporządzenia MŚ z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać wody powierzchniowe wykorzystywane do zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia (Dz. U. Nr 204, poz. 1728).

Przeznaczenie wód (sposób użytkowania) określono w wykazach opracowanych przez dyrektorów regionalnych zarządów gospodarki wodnej (zgodnie z art. 211 ustawy Prawo wodne).

W monitoringu wód wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych oraz dla określenia stopnia eutrofizacji wód stosowano rozporządzenie MŚ z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie kryteriów wyznaczania wód wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych (Dz.U. nr 241, poz. 2093).

Dla określenia klasy czystości wód i wskaźników decydujących o klasyfikacji posiłkowano się rozporządzeniem MŚ z dnia 11 lutego 2004 r. w sprawie klasyfikacji dla prezentowania stanu wód powierzchniowych i podziemnych, sposobu prowadzenia monitoringu oraz sposobu interpretacji wyników i prezentacji stanu tych wód (Dz. U. Nr 32 poz.284). Uzyskana na tej podstawie ocena miała charakter orientacyjny, ponieważ trwał proces legislacyjny związany z nowelizacją przepisów w tym zakresie.

W 2005 r. na obszarze województwa lubuskiego badania prowadzono ogółem w 53 punktach pomiarowo kontrolnych (ppk). Ze względu na konieczność ograniczania kosztów monitoringowych w wielu punktach pomiarowych realizowano jednocześnie kilka celów monitoringowych.

2.1. Monitoring operacyjny

Badania realizowano w 36 ppk zlokalizowanych na 10 największych rzekach, których zlewnie wykraczają poza teren województwa lubuskiego, a w niektórych przypadkach w przeważającej części znajdują się poza terenem województwa (np. rzeki: Odra, Warta, Barycz, Rów Polski, Kwisa).

W stosunku do 2004 r. badania wykazały brak zmian jakości wód rzek: Kopanica, Rów Polski, Noteć. Kopanica i Rów Polski prowadziły wody cechujące się złą jakością (V klasa), zanieczyszczone głównie biogenami i okresowo słabo natlenione. Wody Noteci cechowała niezadowalająca jakość (IV klasa) pod względem zawartości zanieczyszczeń organicznych, stężeń chlorofilu "a" oraz zanieczyszczenia bakteriologicznego.

Poprawę jakości wód stwierdzono: na odcinku ujściowym Baryczy (z V do IV klasy), w ppk powyżej Gubina na Nysie Łużyckiej (z IV do III klasy), w ppk powyżej Nowej Soli na Odrze (z V do IV klasy) oraz na Obrze w Skwierzynie (z V do IV klasy).Pogorszenie jakości wód nastąpiło: w ppk powyżej ujścia Obry na Warcie i w ppk na Obrze w Policku (z IV do V klasy).

Pogorszeniu uległ także stan czystości wód rzeki Bóbr w 6 ppk (z III do IV klasy), a więc prawie na całym badanym odcinku rzeki (z wyjątkiem odcinka ujściowego rzeki, na którym już w latach ubiegłych stwierdzono niezadowalającą jakość wód).

O pogorszeniu jakości wód ww. rzek zdecydowały przede wszystkim zanieczyszczenia bakteriologiczne (Warta, Bóbr), a także wskaźniki eutrofizacji: związki azotu i fosforu (Obra, Bóbr) oraz chlorofil "a" (Obra, Warta).


Rzeka Obra w Policku

Tab. V.2.1. Ocena wyników badań rzek wykonanych w 2005 r. w ramach monitoringu operacyjnego

2.2. Monitoring jakości wód granicznych

Monitoring jakości wód granicznych realizowany był w 12 ppk na rzekach Odrze i Nysie Łużyckiej oraz w 3 ppk na głównych dopływach ww. rzek. Badania wykazały niezadowalającą jakość wód Odry i Nysy Łużyckiej we wszystkich badanych przekrojach, z wyjątkiem ppk na Nysie Łużyckiej powyżej Gubina, gdzie nastąpiła poprawa i stwierdzono zadowalającą jakość wód (III klasa). W przypadku Odry o klasyfikacji decydowały: zanieczyszczenia organiczne, chlorki, przewodnictwo, chlorofil "a" i zanieczyszczenie bakteriologiczne. W przypadku Nysy Łużyckiej wskaźnikami decydującymi były najczęściej: azot Kjeldahla, chlorofil "a" i zanieczyszczenie bakteriologiczne (tabela V.2.1 i V.2.2).

Wody Lubszy uchodząc do Nysy Łużyckiej były niezadowalającej jakości ze względu na zanieczyszczenie związkami organicznymi, biogennymi oraz zanieczyszczenie bakteriologiczne.

Wody Pliszki i Ilanki - dopływów Odry badanych w ramach monitoringu wód granicznych cechowały się lepszą jakością, większość wskaźników decydujących o klasyfikacji kształtowała się na poziomie zadowalającym, odpowiadającym III klasie czystości wód.

2.3. Monitoring w sieci EUROWATERNET

Monitoring wód w ramach europejskiej sieci EUROWATERNET realizowany jest dla potrzeb raportowania do Europejskiej Agencji Środowiska o jakości wód głównych rzek Polski. Na terenie województwa lubuskiego zlokalizowano 7 punktów pomiarowych włączonych do sieci EUROWATERNET. Punkty pomiarowe zlokalizowano na odcinkach ujściowych rzek: Rowu Polskiego, Baryczy, Bobru, Kwisy, Warty i Noteci oraz na Nysie Łużyckiej poniżej Gubina w tzw. punkcie reperowym (jednym z 20 w skali kraju).

Badania wykazały niezadowalającą jakość wód w 6 przekrojach - na poziomie IV klasy czystości oraz złą jakość wód w 1 ppk (V klasa). Złą jakością cechowały się wody Rowu Polskiego - zanieczyszczone głównie związkami biogennymi, pochodzącymi w znacznej części (na co wskazuje rolniczy charakter zlewni Rowu Polskiego) ze źródeł rolniczych. Wody pozostałych rzek były zanieczyszczone głównie związkami pochodzenia organicznego i nie odpowiadały normom pod względem bakteriologicznym (tabela V.2.1.).

Tab. V.2.2. Ocena wyników badań rzek wykonanych w 2005 roku w ramach monitoringu wód granicznych

2.4. Monitoring wód wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych

W ramach wdrażania tzw. Dyrektywy Azotanowej (dyrektywa 91/676/EWG) realizowano monitoring wód wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych i dla oceny stopnia eutrofizacji wód - na podstawie art. 47 ustawy Prawo wodne, rozporządzenia MŚ z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie kryteriów wyznaczania wód wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych (Dz.U. nr 241, poz.2093) oraz zgodnie z rozporządzeniem Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie wprowadzenia programu działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych (Dz. Urzędowy Województwa Lubuskiego nr 27 poz. 478).

W ramach realizacji ww. "Programu działań..." dotyczącego zlewni Rowu Polskiego prowadzono m.in. monitoring jakości wód powierzchniowych, obejmujący na terenie województwa lubuskiego 2 ppk (na Rowie Polskim i Kopanicy). Prowadzono także prace inspekcyjne, związane z kontrolą wybranych, indywidualnych gospodarstw rolnych na terenach uznanych za narażone zanieczyszczeniem związkami azotu ze źródeł rolniczych.

Badania wykonane w 2005 r. nie wykazały w wodach Rowu Polskiego i Kopanicy stężeń azotanów bezpośrednio świadczących o zagrożeniu, jednakże w ppk na Kopanicy stwierdzono nadmierne stężenia innych związków azotowych (tab.V.2.3÷V.2.4) oraz nadmierne zanieczyszczenie związkami fosforu - wskazujące na postępujący proces eutrofizacji wód.

Tab. V.2.3. Ocena wyników badań wód wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych - 2005 r.

Tab. V.2.4. Ocena eutrofizacji wód wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych - 2005 r.

Tab. V.2.4. (cd.) Ocena eutrofizacji wód wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych - 2005 r.

2.5. Monitoring wód pod kątem spełnienia wymagań dla bytowania ryb w warunkach naturalnych oraz pod kątem eutrofizacji

W 2005 r. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska kontynuował rozpoczęte w 2004 r. badania jakości wód pod kątem przydatności do bytowania ryb w warunkach naturalnych. Wyboru kolejnych rzek do badań dokonano na podstawie wykazów wód określających ich przeznaczenie, opracowanych przez regionalne zarządy gospodarki wodnej.

Monitoring (tzw. "rybny") prowadzono w 12 punktach pomiarowo-kontrolnych zlokalizowanych na 10 rzekach. Badania wykazały, że w żadnym punkcie pomiarowo-kontrolnym wody nie odpowiadały w pełni wymaganiom rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 4 października 2002 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać wody śródlądowe, będące środowiskiem życia ryb w warunkach naturalnych (Dz. U. Nr 176, poz. 1455).

Zakres badań obejmował 14 wskaźników określających m.in. zawartość: tlenu rozpuszczonego, zanieczyszczeń organicznych, związków biogennych i substancji specyficznych. Podstawę negatywnej oceny jakości wód stanowiły najczęściej dwa wskaźniki zawartości substancji biogennych - azotyny i fosfor ogólny, które nie odpowiadały określonym wymaganiom. W kilku przypadkach stwierdzono także nadmierne stężenia zanieczyszczeń pochodzenia organicznego podatnych na biodegradację, niedobory tlenu rozpuszczonego w wodzie oraz wysoką zawartość zawiesiny ogólnej (tab. V.2.5).

Tab. V.2.5. Ocena wyników badań rzek pod kątem przydatności do bytowania ryb oraz eutrofizacji - 2005 r.

Szczegółowe informacje na temat wyników badań rzek wykonanych na terenie województwa lubuskiego w 2005 r. znajdują się na stronie internetowej WIOŚ Zielona Góra pod adresem:http://www.zgora.pios.gov.pl/monitoring/rzeki/rzeki.htm

2.6. Monitoring wód powierzchniowych wykorzystywanych do zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia

Ujęcie wody "Sadowa" na rzece Obrzycy zabezpiecza ok. 60 % zapotrzebowania na wodę m. Zielonej Góry. W 2005 r. jednostki Państwowej Inspekcji Sanitarnej, przy udziale laboratorium WIOŚ w Zielonej Górze, kontynuowały monitoring jakości wód Obrzycy w rejonie ww. ujęcia.

Badania wykazały, że wody Obrzycy w zakresie większości wskaźników zanieczyszczenia (w tym - wszystkich wskaźników priorytetowych) spełniały wymagania rozporządzenia Ministra Środowiska, określone w stosunku do wód powierzchniowych wykorzystywanych do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia (Dz. U. nr 204 poz.1728). Nie odpowiadające w pełni normom były stężenia fosforanów i azotu organicznego Kjeldahla (odpowiednio: 63,7 i 60 % wyników nie przekraczających wartości dopuszczalnych - zamiast wymaganych 90 %). W okresie letnim występowały także niedobory tlenu rozpuszczonego w wodzie (nasycenie wody tlenem spadało poniżej wymaganego minimum tj. 30 %). Ujmowane wody rzeki Obrzycy - w celu uzyskania wody przeznaczonej do spożycia - mieszane są z wodami podziemnymi z głębinowego ujęcia wody w Zawadzie i poddawane procesom wysokosprawnego uzdatniania fizycznego i chemicznego (m.in. koagulacji, filtracji i dezynfekcji).


Rzeka Obra w Skwierzynie

Rys. 2.1. Klasyfikacja badanych rzek woj. lubuskiego w 2005 r.

Podsumowanie

Wyniki wykonanych badań monitoringowych pozwoliły m.in. na dokonanie klasyfikacji wód głównych rzek województwa oraz ocenę jakości wód kilku mniejszych rzek pod względem przydatności do bytowania ryb w warunkach naturalnych. Dostarczyły także danych do oceny wód na terenach narażonych na oddziaływanie rolniczych źródeł zanieczyszczeń.

Badania wykazały, że jakość wód rzek na terenie województwa na przeważającej ich długości jest niezadowalająca (odpowiadająca IV klasie czystości) - przede wszystkim z powodu zanieczyszczenia bakteriologicznego, a niekiedy także nadmiernego zanieczyszczeniu substancjami organicznymi oraz substancjami biogennymi (tzw. odżywczymi).

Równie niekorzystnie wypadła ocena jakości wód rzek w świetle badań pod kątem przydatności do bytowania ryb. Żadna spośród badanych rzek nie spełniała w pełni wymagań określonych dla wód śródlądowych będących środowiskiem życia ryb w warunkach naturalnych.

Badania wód rzek w związku z Dyrektywą "Azotanową" nie wykazały nadmiernych stężeń azotanów, wykazały jednak eutrofizację wód Kopanicy.

Niezadowalająca lub wręcz zła jakość wód rzek na terenie województwa lubuskiego jest wynikiem presji związanej z odprowadzaniem do wód ścieków komunalnych i przemysłowych oraz z dopływem zanieczyszczeń ze źródeł przestrzennych, tj. spływów powierzchniowych z pól, pastwisk i łąk oraz zanieczyszczonych opadów atmosferycznych (wprowadzających do wód zanieczyszczenia z powietrza).

Ograniczenie presji związanej z odprowadzaniem do wód ścieków wiąże się z budową wysokosprawnych oczyszczalni ścieków. Aktualnie w skali województwa - 62,7 % ogółu ludności obsługiwanych jest przez oczyszczalnie ścieków. Z kolei tylko - 52,5 % ścieków oczyszczanych jest w wysokosprawnych procesach, z podwyższonym usuwaniem biogenów. Bardzo istotne, szczególnie dla jakości wód mniejszych rzek i cieków jest zmniejszenie dysproporcji pomiędzy wyposażeniem miejscowości w wodociągi i kanalizację występujących zwłaszcza na terenach wiejskich. W województwie lubuskim proporcje te kształtują się następująco: długość sieci wodociągowej wynosi ogółem 5333,5 km, a długość sieci kanalizacyjnej - 1786,8 km (Wg "Rocznika Statystycznego Województwa Lubuskiego 2005" US w Zielonej Górze).

Ograniczenie wpływu przestrzennych źródeł zanieczyszczeń może nastąpić poprzez upowszechnianie stosowania "Kodeksu dobrych praktyk rolniczych" (m.in. racjonalizacja nawożenia) oraz - poprzez działania na rzecz poprawy jakości powietrza, związane głównie z ograniczeniem emisji.

Krystyna Damczyk, Marzena Szenfeld

 

3. Monitoring jezior

3.1. Monitoring diagnostyczny jezior

Stan czystości jezior oraz ich podatność na degradację, określono zgodnie z zasadami Systemu Oceny Jakości Jezior (SOJJ). System został opracowany przez Instytut Ochrony Środowiska w Warszawie i polega na określeniu zasobności jezior w związki mineralne i organiczne oraz stwierdzeniu stanu ich eutrofizacji. Wskaźnikiem weryfikującym ogólną klasę czystości jest wskaźnik sanitarny. Badania przeprowadza się dwukrotnie w ciągu roku - wczesną wiosną i latem. Integralną częścią oceny jezior jest określenie stopnia ich podatności na degradację, tj. na zanieczyszczenia zewnętrzne. Szczegółowe dane na temat SOJJ zawarte są w Wytycznych monitoringu podstawowego jezior (Kudelska, Cydzik, Soszka. Wyd. PIOŚ, Biblioteka Monitoringu Środowiska. W-wa 1994).

Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Zielonej Górze wraz z Delegaturą w Gorzowie Wielkopolskim w 2005 roku przebadał w ramach monitoringu diagnostycznego 10 jezior (tabela V.3.1. ) o łącznej powierzchni 1 482,7 ha i łącznej objętości 117 840,1 tys. m3.

Poniżej przedstawiono syntetyczną ocenę jezior badanych w 2005 r., w których występuje stratyfikacja termiczna wód.

Tab. V.3.1. Podstawowe dane fizjograficzne jezior objętych monitoringiem diagnostycznym w 2005 r.

JEZIORO RADĘCINO

Jezioro leży na terenie powiatu strzeleckodrezdeneckiego, w gminie Dobiegniew. Jezioro jest stosunkowo odporne na degradację, należy do II kategorii podatności na presje antropogeniczne. Według badań przeprowadzonych zgodnie z Systemem Oceny Jakości Jezior zalicza się ono do II klasy czystości (tabela V.3.2).

Tab. V.3.2. Ocena stanu czystości wód Jeziora Radęcino na podstawie badań wiosennych z 25.04.2005 r. i letnich z 22.08.2005 r.

JEZIORO NIESŁYSZ

Jezioro leży na terenie powiatu świebodzińskiego, w gminie Lubrza. Jezioro jest stosunkowo odporne na degradację, należy do II kategorii podatności na presje antropogeniczne. Według badań przeprowadzonych zgodnie z Systemem Oceny Jakości Jezior (SOJJ) zalicza się ono do II klasy czystości (tabela V.3.3).

Tab. V.3.3. Ocena stanu czystości wód Jeziora Niesłysz na podstawie badań wiosennych z 20.04.2005 r. i letnich z 24.08.2005 r.

JEZIORO ŁOCHOWICE (GLIBIEL)

Jezioro leży na terenie powiatu krośnieńskiego, w gminie Krosno Odrzańskie. Jezioro jest stosunkowo odporne na degradację, należy do II kategorii podatności na presje antropogeniczne. Według badań przeprowadzonych zgodnie z Systemem Oceny Jakości Jezior zalicza się ono do II klasy czystości (tabela V.3.4).


Jezioro Łochowice

Tab. V.3.4. Ocena stanu czystości wód Jeziora Łochowice (Glibiel) na podstawie badań wiosennych z 11.04.2005 r. i letnich z 31.08.2005 r.

JEZIORO TRZEŚNIOWSKIE (CIECZ)

Jezioro leży na terenie powiatu świebodzińskiego, w gminie Łagów. Jezioro jest odporne na degradację, należy do I kategorii podatności na presje antropogeniczne. Według badań przeprowadzonych zgodnie z Systemem Oceny Jakości Jezior zalicza się ono do II klasy czystości (tabela V.3.5).

Tab. V.3.5. Ocena stanu czystości wód Jeziora Trześniowskiego (Ciecz) na podstawie badań wiosennych 19.04.2005 r. i letnich z 30.08.2005 r.

JEZIORO ŁAGOWSKIE

Jezioro leży na terenie powiatu świebodzińskiego, w gminie Łagów. Jezioro jest stosunkowo odporne na degradację, należy do II kategorii podatności na presje antropogeniczne. Według badań przeprowadzonych zgodnie z Systemem Oceny Jakości Jezior zalicza się ono do II klasy czystości (tabela V.3.6).

Tab. V.3.6. Ocena stanu czystości wód Jeziora Łagowskiego na podstawie badań wiosennych z 18.04.2005 r. i letnich z 29.08.2005 r.

JEZIORO SZARCZ

Jezioro leży na terenie powiatu międzyrzeckiego, w gminie Pszczew. Jezioro jest stosunkowo odporne na degradację, należy do II kategorii podatności na presje antropogeniczne. Według badań przeprowadzonych zgodnie z Systemem Oceny Jakości Jezior zalicza się ono do II klasy czystości (tabela V.3.7).

Tab. V.3.7. Ocena stanu czystości wód Jeziora Szarcz na podstawie badań wiosennych z 18.04.2005 r. i letnich z 23.08.2005 r.

JEZIORO ROKITNO

Jezioro leży na terenie powiatu międzyrzeckiego, w gminie Przytoczna. Jezioro jest stosunkowo odporne na degradację, należy do II kategorii podatności na presje antropogeniczne. Według badań przeprowadzonych zgodnie z Systemem Oceny Jakości Jezior zalicza się ono do I klasy czystości (tabela V.3.8).

Tab. V.3.8. Ocena stanu czystości wód Jeziora Rokitno na podstawie badań wiosennych z 20.04.2005 r. i letnich z 16.08.2005 r.

JEZIORO BOBOWICKO

Jezioro leży na terenie powiatu międzyrzeckiego, w gminie Międzyrzecz. Jezioro jest stosunkowo odporne na degradację, należy do II kategorii podatności na presje antropogeniczne. Według badań przeprowadzonych zgodnie z Systemem Oceny Jakości Jezior zalicza się ono do III klasy czystości (tabela V.3.9).

Tab. V.3.9. Ocena stanu czystości wód Jeziora Bobowicko na podstawie badań wiosennych z 14.04.2005 r. i letnich z 24.08.2005 r.

JEZIORO GŁĘBOKIE (koło Międzyrzecza)

Jezioro leży na terenie powiatu międzyrzeckiego, w gminie Międzyrzecz. Jezioro jest stosunkowo odporne na degradację, należy do II kategorii podatności na presje antropogeniczne. Według badań przeprowadzonych zgodnie z Systemem Oceny Jakości Jezior zalicza się ono do I klasy czystości (tabela V.3.10).

Tab. V.3.10. Ocena stanu czystości wód Jeziora Głębokiego (koło Międzyrzecza) na podstawie badań wiosennych z 21.04.2005 r. i letnich z 25.08.2005 r.

W dalszej części przedstawiono ocenę Jeziora Wielgie (Dobiegniewskie) badanego w 2005 r., w którym nie występuje stała stratyfikacja termiczna wód.

JEZIORO WIELGIE (DOBIEGNIEWSKIE)

Jezioro leży na terenie powiatu strzeleckodrezdeneckiego, w gminie Dobiegniew. Jezioro jest nieodporne na degradację, zalicza się do zbiorników poza kategorią bardzo podatnych na presje antropogeniczne. Według badań przeprowadzonych zgodnie z Systemem Oceny Jakości Jezior zalicza się ono do III klasy czystości (tabela V.3.11).

Tab. V.3.11. Ocena stanu czystości wód Jeziora Wielgie (Dobiegniewskie) na podstawie badań wiosennych z 19.04.2005 r. i letnich z 18.08.2005 r.

Tab. V.3.12. Stan jakości wód jezior województwa lubuskiego badanych w 2005 roku

Wszystkie omawiane jeziora, z wyjątkiem Jeziora Łochowice (Glibiel), były objęte jednolitym monitoringiem w latach wcześniejszych, z powtarzalnością co 4 - 6 lat, tak więc możliwe jest porównanie ich stanu czystości z okresu 10 ÷ 12 lat. Przedstawia to tabela V.3.12.

Wodami najlepszej jakości charakteryzowały się jeziora: Głębokie i Rokitno (I klasa). Do II klasy czystości zaliczono jeziora: Trześniowskie, Łagowskie, Niesłysz, Szarcz, Radęcino i Łochowice, a w III klasie klasyfikowały się jeziora: Bobowicko i Wielgie.

Porównując obecne wyniki badań z poprzednimi, należy stwierdzić poprawę jakości wody w jeziorach: Rokitno i Głębokie - z klasy II do I oraz w Jeziorze Wielgie, które z jeziora z wodą nie odpowiadającą normom jakości stało się jeziorem o wodach III klasy czystości. Poprawę jakości wód w stosunku do lat wcześniejszych zaobserwowano również w jeziorach: Trześniowskim, Łagowskim i Niesłysz.

Ogólnie we wszystkich badanych w 2005 roku jeziorach stwierdzono obniżenie zawartości substancji biogennych i poprawę warunków tlenowych. Szczególnie istotne jest to w przypadku takich jezior jak np. Radęcino, gdzie podatność na degradację, wynikająca z niekorzystnych warunków naturalnych, jest duża, czy też jeziora Wielgie Dobiegniewskie, które przez wiele lat było odbiornikiem ścieków.

3.2. Monitoring jakości wód jezior będących środowiskiem życia ryb w warunkach naturalnych

W 2005 roku, Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Zielonej Górze przeprowadził badania wybranych, na podstawie wykazów wód utworzonych przez: RZGW w Poznaniu, RZGW w Szczecinie i RZGW we Wrocławiu, jezior województwa lubuskiego, będących środowiskiem życia ryb w warunkach naturalnych. Badania przeprowadzono zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 4 października 2002 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać wody śródlądowe, będące środowiskiem życia ryb w warunkach naturalnych (Dz. U. Nr 02/176, poz. 1455)

Cykl badawczy obejmował 12 - krotne badanie jakości wód w odstępach miesięcznych. Na każdym z wytypowanych jezior: Tarnowskie Małe, Dąbie, Moczydło, Graniczne, Trzebisz, Niemka, Łochowice, Wełmino, Kłodawskie, Klasztorne Górne i Klasztorne Dolne wyznaczono po jednym stałym punkcie pomiarowym. Próby pobierano 1 metr pod powierzchnią lustra wody. Zakres badań obejmował oznaczenie i pomiar następujących wskaźników: tlenu rozpuszczonego, pH, zawiesiny ogólnej, BZT5, fosforu ogólnego, azotynów, związków fenolowych (badnie smakowe), węglowodorów aromatycznych (badanie wzrokowosmakowe), niejonowego amoniaku, azotu amonowego, całkowitego chloru pozostałego, cynku ogólnego, miedzi rozpuszczonej i twardości wody.

Podstawowym celem wykonanych badań było określenie przydatności wód jezior do życia w warunkach naturalnych ryb karpiowatych.

3.3. Monitoring stopnia eutrofizacji jezior

W 2005 roku Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Zielonej Górze przeprowadził badania wybranych, na podstawie wykazów wód utworzonych przez RZGW w Poznaniu, RZGW we Wrocławiu i RZGW w Szczecinie, jezior województwa lubuskiego w celu określenia stopnia ich eutrofizacji. Badania przeprowadzono zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 23.12.2002 r. w sprawie kryteriów wyznaczania wód wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych (Dz. U. Nr 241, poz. 2093).

Na każdym wytypowanym jeziorze wyznaczono jeden stały punkt pomiarowy. Cykl badawczy obejmował 78 krotne, w sezonie wegetacyjnym, badanie jakości podstawowych wskaźników eutrofizacji wód w odstępach miesięcznych. Badaniami objęto jeziora: Tarnowskie Duże, Tarnowskie Małe i Sławskie - położone na Pojezierzu Leszczyńskim, Trzebisz, Moczydło, Łochowice, Niemka i Graniczne - położone na Pojezierzu Lubuskim, Dąbie położone na Wysoczyźnie Lubuskiej oraz Wełmino, Kłodawskie, Klasztorne Górne i Klasztorne Dolne - położone na Pojezierzu Południowopomorskim. Podstawowym założeniem badań było dokonanie oceny stopnia eutrofizacji wybranych jezior województwa lubuskiego.

Tab. V.3.13. Ocena przydatności jezior do życia ryb karpiowatych w warunkach naturalnych

Tab. V.3.13. (cd.) Ocena przydatności jezior do życia ryb karpiowatych w warunkach naturalnych

Tab. V.3.13. Ocena przydatności jezior do życia ryb karpiowatych w warunkach naturalnych

Wyniki przeprowadzonych rocznych badań wskazują, że wody jezior: Tarnowskiego Małego, Dąbie, Moczydło, Granicznego, Niemki, Łochowice i Wełmina odpowiadają, a wody jezior: Trzebisz, Moczydło, Kłodawskiego, Klasztornego Górnego i Klasztornego Dolnego nie odpowiadają wymaganiom, jakim winny odpowiadać wody śródlądowe będące środowiskiem życia ryb karpiowatych w warunkach naturalnych.

Wody jeziora Trzebisz nie spełniają wymogów rozporządzenia, ze względu na zbyt wysoką zawartość związków organicznych wyrażonych wskaźnikiem BZT5 oraz obserwowane jednokrotnie, w miesiącu sierpniu, bardzo wysokie stężenie niejonowego amoniaku, które wpłynęło na wysoką wartość średniej rocznej tego wskaźnika. Ponadto stwierdzono w wodach tego jeziora zwiększone stężenia fosforu ogólnego (od czerwca do sierpnia) i azotu amonowego (w miesiącach: grudniu i styczniu).

Wody jeziora Moczydło natomiast nie spełniają wymogów rozporządzenia ze względu na występujące w nich zbyt wysokie stężenia niejonowego amoniaku. Ponadto w próbach wody z jeziora obserwowano znaczne wahania odczynu oraz wysokie zawartości zawiesin ogólnych, azotu amonowego i azotynów.

Tab. V.3.14. Ocena stopnia eutrofizacji jezior badanych w 2005 r.

POJEZIERZE LUBUSKIE

WYSOCZYZNA LUBUSKA

POJEZIERZE POŁUDNIOWOPOMORSKIE

Przeprowadzone w 2005 roku badania stanu eutrofizacji wykazały, że na trzynaście monitorowanych jezior siedem zalicza się do mezo-eutroficznych, trzy do eutroficznych i trzy do silnie eutroficznych (tabela V.3.14). Najlepszymi wodami charakteryzowało się Jezioro Wełmino, w którym nie stwierdzono żadnego przekroczenia wartości granicznych wskaźników eutrofizacji. Spośród zbiorników mezo-eutroficznych, trzy wykazywały pierwsze objawy zwiększonej eutrofizacji. Wody jezior: Granicznego i Moczydło charakteryzowały się zwiększonym stężeniem azotu ogólnego i zmniejszoną przezroczystością wód. W Jeziorze Tarnowskim Dużym stwierdzono zwiększone stężenie azotu ogólnego. Pozostałe jeziora mezoeutroficzne: Dąbie, Łochowice, Kłodawskie i Wełmino charakteryzują się dobrą jakością wód. W dwóch jeziorach eutroficznych obserwowano nadmierne i długotrwałe zakwity fitoplanktonu. Jezioro Tarnowskie Małe charakteryzowało się zbyt małą przejrzystością wód, zwiększonym stężeniem azotu ogólnego i zwiększoną produkcją pierwotną. W jeziorze Moczydło, oprócz zmniejszonej przezroczystości, obserwowano w wodzie bardzo wysokie stężenia azotu ogólnego. Jeziora: Sławskie, Trzebisz, Klasztorne Górne i Klasztorne Dolne, w których stwierdzono silną eutrofię, charakteryzowały się wysokimi stężeniami fosforu ogólnego i azotu ogólnego, wysoką produkcją pierwotną i małą przejrzystością wód. W zlewniach tych jezior, konieczne są pilne działania przeciwdziałające przedostawaniu się do ich wód związków biogennych, przede wszystkim fosforu i azotu.

3.4. Monitoring jezior w europejskiej sieci EUROWATERNET

Jezioro Tarnowskie Duże w 2005 r. objęte było, podobnie jak w latach poprzednich, monitoringiem krajowym (reperowym). Ocenione zgodnie z metodyką oceny jakości wód pod względem fizykochemicznym odpowiadało wodom II klasy czystości. Na ocenę wód w 2005 r. decydujący wpływ miało, obserwowane latem w warstwie przydennej, bardzo niskie stężenie tlenu rozpuszczonego, wysoka zawartość substancji organicznych wyrażona wskaźnikiem BZT5, wysokie stężenie azotu całkowitego, wysoka zawartość soli mineralnych oraz wysokie stężenia chlorofilu "a". Dodatkowo woda jeziora charakteryzowała się zmniejszoną przezroczystością. Pod względem bakteriologicznym jezioro było czyste - I klasa czystości wód powierzchniowych.

Rys. V.3-1. Ocena jakości wód jeziora Tarnowskiego Dużego w latach 1997-2005

W stosunku do oceny przeprowadzonej w 2004 roku, jakość wód jeziora uległa pogorszeniu pod względem wskaźników fizyko chemicznych, choć nadal kwalifikuje się do II klasy czystości. Natomiast pod względem sanitarnym, wody jeziora utrzymały I klasę czystości. Jezioro Tarnowskie Duże w ostatnich kilku latach pod względem wartości punktowej Systemu Oceny Jakości Jezior oscylowało pomiędzy 2,18 pkt a 2,67 pkt. Na rysunku V.3-1 daje się zauważyć lekki trend polepszania się jakości wód jeziora w ciągu lat 1997 - 2005.

W dużej mierze wpływ na jakość wód jeziora Tarnowskie Duże ma stan czystości zasilających je wód powierzchniowych i podziemnych. W związku z pogorszeniem się w 2005 roku jakości wód jeziora konieczna jest wzmożona kontrola gospodarki ściekowej na obszarze jego zlewni.

Marzena Szenfeld, Wojciech Konopczyński

 

4. Monitoring osadów dennych

4.1. Chemizm osadów rzecznych

W 2005 r. badaniom poddano osady aluwialne pobrane w 8 punktach pomiarowych. Pobór próbek następował ze strefy brzegowej, w miejscach gdzie następuje największa depozycja zawiesin. Do badań pobierane były próbki najdrobniejszego osadu, zawierającego duże ilości frakcji mułkowoilastej. Prace laboratoryjne wykonywane były w Centralnym Laboratorium Chemicznym Państwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie. Badania w 2005 r. obejmowały szeroki zakres zanieczyszczeń, m.in.: metale ciężkie, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA), pestycydy chloroorganiczne i polichlorowane bifenyle (PCB). W tabelach V.4.1÷V.4.4 przedstawiono klasyfikację osadów aluwialnych województwa lubuskiego wg zasad opracowanych w Państwowym Instytucie Geologicznym (Bojakowska I.: Kryteria oceny zanieczyszczenia osadów wodnych, Przegląd Geologiczny, vol. 49, nr 3, 2001).

Najbardziej zanieczyszczone osady zalegały na dnie Warty w Kostrzynie, gdzie zawartość kadmu odpowiadała IV klasie - osady zanieczyszczone, a cynku III klasie - osady średnio zanieczyszczone. W osadach tych stwierdzono również podwyższoną do IV klasy zawartość węglowodoru indeno[1,2,3-cd]pirenu, a stężenia fenantrenu i benzo[ghi]perylenu odpowiadały klasie III. Zgodnie z zastosowaną klasyfikacją w przypadku wydobycia osady te wymagałyby oczyszczenia lub składowania w zabezpieczonych składowiskach.

Osady pozostałych rzek nie były aż tak zanieczyszczone - zawartość metali odpowiadała I i II klasie, a PCB I klasie. W osadach Noteci w Lipkach Małych oraz Nysy Łużyckiej w Kosarzynie stwierdzono jednak zwiększoną do III klasy koncentrację pestycydu y-HCH, a w Noteci dodatkowo węglowodorów: indeno[1,2,3-cd]pirenu i benzo[ghi]perylenu. Osady wydobyte z tych miejsc charakteryzują się wyższą zawartością szkodliwych składników, tak więc możliwość ich relokacji w środowisku wodnym jest ograniczona, podobnie jak przydatność rolnicza (np. jedynie do upraw przemysłowych). Osady pozostałych rzek są wolne od zanieczyszczeń i mogą być bez przeszkód zagospodarowane zarówno w środowisku wodnym, jak i lądowym.

Osady wszystkich badanych rzek spełniają jednak wymogi zawarte w rozporządzeniu Ministra Środowiska w sprawie rodzajów oraz stężeń substancji, które powodują, że urobek jest zanieczyszczony (Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 kwietnia 2002 r. w sprawie rodzajów oraz stężeń substancji, które powodują, że urobek jest zanieczyszczony, Dz. U. Nr 55, poz. 498 z 2002 r.), a więc zgodnie z polskimi przepisami mogą być wykorzystane i lokowane w środowisku bez ograniczeń.

Tab. V.4.1. Klasyfikacja geochemiczna osadów dennych rzek województwa lubuskiego pod względem zawartości pierwiastków śladowych [ppm] wg PIG

Tab. V.4.2. Klasyfikacja geochemiczna osadów dennych rzek województwa lubuskiego pod względem zawartości wielopier-ścieniowych węglowodorów aromatycznych [ppb] wg PIG

Tab. V.4.3. Klasyfikacja geochemiczna osadów dennych rzek województwa lubuskiego pod względem zawartości pestycydów chloroorganicznych [ppb] wg PIG

Tab. V.4.4. Klasyfikacja geochemiczna osadów dennych rzek województwa lubuskiego pod względem zawartości polichlorowanych bifenyli [ppb] wg PIG

 

4.2. Chemizm osadów jeziornych

W 2005 r. badaniom poddano osady denne pobrane z 19 jezior. Próbki osadów jeziornych pobierano z głęboczków badanych zbiorników. Każda próbka osadów była uśredniona z trzech niezależnych pobrań z pojedynczego lub różnych głęboczków. Do badań pobierane były próbki najdrobniejszego osadu, zawierającego duże ilości frakcji mułkowo-ilastej. Prace laboratoryjne wykonywane były w Centralnym Laboratorium Chemicznym Państwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie. Badania w 2005 r. obejmowały m.in.: metale ciężkie, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, polichlorowane bifenyle i pestycydy chloroorganiczne.

W tabelach V.4.5÷V.4.8 przedstawiono klasyfikację osadów jeziornych województwa lubuskiego wg zasad opracowanych w Państwowym Instytucie Geologicznym.

Zawartość metali ciężkich w osadach jezior województwa lubuskiego była dosyć niska. III klasie odpowiadały tylko koncentracje ołowiu w osadach jezior: Łagowskiego, Moczydło, Szarcz i Tarnowskiego Dużego oraz cynku w jeziorach Łagowskim i Moczydło. Zgodnie z klasyfikacją proponowaną przez PIG, osady III klasy są to osady średnio zanieczyszczone, charakteryzujące się wyższą zawartością szkodliwych składników. Powinny więc być relokowane w wodzie jedynie w wyznaczonych miejscach, a na lądzie zagospodarowane w ograniczonym stopniu. Stężenie niektórych szkodliwych składników może bowiem ograniczać przydatność takich osadów tylko do upraw przemysłowych. Osady pozostałych jezior nie były zanieczyszczone - zawartość metali odpowiadała I i II klasie.

Tab. V.4.5. Klasyfikacja geochemiczna osadów dennych jezior województwa lubuskiego pod względem zawartości pierwiastków śladowych [ppm] wg PIG

Natomiast w świetle przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie rodzajów oraz stężeń substancji, które powodują, że urobek jest zanieczyszczony, a więc obowiązującej normy prawnej, osady wszystkich badanych jezior mogą być bez przeszkód zagospodarowane zarówno w środowisku wodnym, jak i lądowym.

Badania zawartości w osadach dennych związków należących do trwałych zanieczyszczeń organicznych (WWA, PCB, COP) prowadzono jedynie w jeziorze Tarnowskim Dużym. Suma WWA (wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych) wyniosła tu ponad 3600 ppb, co odpowiada II klasie, a więc osadom o niskim zanieczyszczeniu. Jedynie zawartość indeno[1,2,3-cd]pirenu i benzo[ghi]perylenu odpowiadała III klasie. Oba te związki zostały uznane jako priorytetowe substancje niebezpieczne, które zgodnie z Prawem wodnym powinny być eliminowane ze środowiska wodnego.

Jeszcze mniejszy stopień obciążenia substancjami organicznymi stwierdzono w przypadku pestycydów chloroorganicznych i polichlorowanych bifenyli. Osady z tego jeziora mogą być więc w zasadzie stosowane i przemieszczane w dowolny sposób, jednak zwiększona zawartość wspomnianych substancji priorytetowych nakazuje unikanie stosowania ich do upraw rolniczych.

Tab. V.4.6. Klasyfikacja geochemiczna osadów dennych rzek jeziora Tarnowskiego Dużego pod względem zawartości wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych [ppb] wg PIG

Tab. V.4.7. Klasyfikacja geochemiczna osadów dennych jeziora Tarnowskiego Dużego pod względem zawartości pestycydów chloroorganicznych [ppb] wg PIG

Tab. V.4.8. Klasyfikacja geochemiczna osadów dennych jeziora Tarnowskiego Dużego pod względem zawartości polichlorowanych bifenyli [ppb] wg PIG

 

5. Monitoring wód podziemnych

5.1. Wprowadzenie

W 2005 roku badania wód podziemnych na terenie województwa lubuskiego przeprowadzono w ramach ogólnopolskiego monitoringu diagnostycznego wykonanego przez Państwowy Instytut Geologiczny na zlecenie Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska. Monitoring na terenie województwa lubuskiego obejmował jednokrotne badanie jakości wód podziemnych pobranych w miesiącach sierpniu i wrześniu 2005 r. z 15 otworów studziennych. Badania laboratoryjne próbek wykonane zostały przez Państwowy Instytut Geologiczny Centralne Laboratorium Chemiczne w Warszawie.

Ocenę jakości wód podziemnych przeprowadzono dokonując porównania otrzymanych wyników z wartościami dopuszczalnymi określonymi w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 11 lutego 2004 roku w sprawie klasyfikacji dla prezentowania stanu wód powierzchniowych i podziemnych, sposobu prowadzenia monitoringu oraz sposobu interpretacji wyników i prezentacji stanu tych wód (Dz. U. nr 32, poz. 284) - rozporządzenie to zostało uchylone z dniem 01.01.2005 roku.

5.2. Wykaz badanych wskaźników i substancji

Zakres badań analitycznych wód podziemnych obejmował następujące wskaźniki zanieczyszczeń: amoniak, antymon, arsen, azot amonowy, azot azotanowy, azot azotynowy, azotany, azotyny, bar, barwa, bor, brom, chlorki, chrom, ChZT, cyjanki, cynk, fluorki, fosfor, fosforany, glin, kadm, kobalt, lit, magnez, mangan, miedź, molibden, nikiel, odczyn, pH, ołów, potas, przewodnictwo elektrolityczne właściwe, selen, siarczany, SiO2, sód, srebro, stront, suma substancji rozpuszczonych, TSS, twardość ogólna, tytan, wanad, wapń, węgiel organiczny, wodorowęglany, zasadowość og., żelazo og., rtęć, tlen rozpuszczony.

5.3. Charakterystyka i lokalizacja punktów monitoringu diagnostycznego wód podziemnych

Charakterystyka otworów badawczych przedstawia tabela V.5.1, a ich rozmieszczenie na terenie województwa lubuskiego rysunek V.5-1.

Tab. V.5.1. Podstawowe dane punktów badawczo pomiarowych monitoringu diagnostycznego wód podziemnych województwa lubuskiego

Rys. V.5-1. Lokalizacja punktów monitoringu diagnostycznego wód podziemnych w 2005 r.

5.4. Ocena jakości wód podziemnych województwa lubuskiego w 2005 r.

Wyniki badań monitoringu diagnostycznego wód podziemnych województwa lubuskiego przedstawiono w tabeli V.5.2. Nie stwierdzono wód podziemnych o bardzo wysokiej jakości. Wody wysokiej jakości stwierdzono w 3 punktach: w wodach gruntowych miejscowości Rudnica (gmina Krzeszyce, powiat sulęciński), w m. Kargowa (gmina Kargowa, powiat zielonogórski) i w m. Krosno Odrzańskie (gmina Krosno Odrzańskie, powiat krośnieński). Wody zadowalającej jakości wystąpiły w 8 punktach, niezadowalającej jakości w 2 punktach i złej jakości również w 2 punktach.

Wyniki pomiarów wskaźników i substancji, które zadecydowały o niezadowalającej i złej jakości wód podziemnych na terenie województwa lubuskiego przedstawiono w tabeli V.5.3. Wody najgorszej jakości stwierdzono w punkcie usytuowanym w miejscowości Łagów Lubuski i Gorzów Wlkp.

W Łagowie Lubuskim, położonym w gminie Łagów, w powiecie świebodzińskim stwierdzono w wodach gruntowych wysokie stężenie azotanów (o 28 % przekraczające wartość graniczną IV klasy jakości). Stan nadmiernego zanieczyszczenia wód gruntowych tego otworu obserwowany jest od 1996 roku. Wydaje się, że wody podziemne tam ujmowane podane są nadmiernej presji ze strony rolnictwa. Wskazuje na to charakter obserwowanych w bieżącym roku i latach wcześniejszych, nadmiernych w stosunku do wód czystych, wskaźników stężeń zanieczyszczeń azotanów, azotynów, potasu czy fosforanów.

W Gorzowie Wlkp. w badanym otworze centralnego ujęcia wody, w wodzie surowej przed uzdatnieniem, stwierdzono ponad 120 % (w stosunku do wartości granicznych IV klasy jakości) przekroczenie zawartości żelaza ogólnego i około 50 % przekroczenie dopuszczalnej zawartości siarczanów. Intensywny pobór wody z tego ujęcia najprawdopodobniej wymusił dopływ zanieczyszczeń z obszaru zasobowego, co spowodowało z kolei, że jakość ujmowanej wody wyraźnie się obniżyła. Jest to jak się wydaje proces postępujący, którego skutkiem może być w przyszłości konieczność wyłączenia tego otworu z eksploatacji.

Tab. V.5.2. Klasyfikacja jakości wód podziemnych województwa lubuskiego w 2005 r.

Tab. V.5.3. Wyniki pomiarów wskaźników i substancji, które zadecydowały o niezadowalającej i złej jakości wód podziemnych

Rys. V.5-2. Ogólna klasyfikacja wód podziemnych województwa lubuskiego według badań monitoringu diagnostycznego z 2005 r.

W 2005 roku wykonano badania wód podziemnych w sieci monitoringu diagnostycznego łącznie w 15 punktach. Jakość badanych wód w około 27 % nie była najlepsza, pozostałe wody zaliczały się do wód podziemnych o dobrej lub zadowalającej jakości. Ogólną jakość wód podziemnych województwa w 2005 r. przedstawia rysunek V.52.

Tomasz Parada, Wojciech Konopczyński

 

 

Poprzedni Spis treści Następny