Poprzedni Spis treści Następny

VII. GLEBY

autor: Barbara KończakKonarkowska


Skutki niedoboru magnezu na polu uprawnym

1. Wstęp

Gleba stanowi podstawowy składnik środowiska przyrodniczego powstały w wyniku wielowiekowego działania naturalnego procesu glebotwórczego. W zależności od kierunku przebiegu tego procesu, wytworzone gleby charakteryzują się określonym układem właściwości chemicznych, fizycznych i biologicznych, mniej lub bardziej korzystnym dla rozwoju roślin. Rolnicza i pozarolnicza działalność człowieka może ten układ modyfikować w kierunku pozytywnym lub negatywnym, a zatem wpływać na produkcyjność gleb oraz na jakość produkowanych surowców roślinnych.

We współczesnym rolnictwie największe znaczenie mają oddziaływania następujących czynników degradujących i zubażających glebę:

- chemiczne - spadek zawartości próchnicy, silne zakwaszenie lub alkalizacja, ubytek z gleby składników pokarmowych lub ich nadmiar oraz zanieczyszczenie metalami ciężkimi i substancjami szkodliwymi,

- biologiczne - obniżenie biologicznej aktywności gleby i zmiany składu organizmów glebowych,

- mechaniczne - pogorszenie struktury oraz zbytnie ugniatanie warstw gleby,

- fizyczne - nasilenie procesów erozyjnych oraz nadmierne przesuszenie lub nawadnianie,

- agrotechniczne - wadliwy sposób użytkowania i uprawy gleby, nieprawidłowe zmianowanie roślin.

Przywrócenie naturalnych właściwości glebom zdegradowanym jest procesem długotrwałym i zarazem trudnym, dlatego wnikliwa obserwacja, a szczególnie systematyczne badania zmian ich właściwości fizycznochemicznych i biologicznych są zagadnieniem bardzo istotnym w utrzymaniu kultury rolnej.

Dla określenia jakości gleb najistotniejsze są następujące parametry:

- skład granulometryczny gleby,

- odczyn,

- zasobność w makro i mikroelementy,

- zawartość substancji organicznej,

- zanieczyszczenie pierwiastkami toksycznymi,

- właściwości biochemiczne i mikrobiologiczne.

Znajomość zawartości w glebach składników pokarmowych, metali ciężkich oraz ich zakwaszenia stała się zatem podstawowym wymogiem utrzymania równowagi ekologicznej i koniecznym warunkiem do prawidłowej produkcji rolniczej oraz zachowania środowiska glebowego w odpowiednim stanie.

2. Ogólna charakterystyka gleb

Obszar województwa lubuskiego położony jest w zasięgu kilku makroregionów, co wpływa na zróżnicowanie warunków glebowych. Makroregiony różnią się zasadniczo budową geologiczną, rzeźbą terenu, stosunkami wodnymi. Charakterystyczny jest duży udział gleb mało przydatnych dla rolnictwa, wytworzonych z piasków luźnych na sandrach, stożkach napływowych i tarasach pradolin.

Poszczególne typy gleb w województwie lubuskim to przede wszystkim:

1) Gleby bielicowe i pseudobielicowe - pokrywają największy obszar. Są one wykształcone na najmniej zasobnych, luźnych utworach piaszczystych lub słabogliniastych. Pod względem bonitacyjnym wartość tych gleb mieści się w V i VI klasie. Dla rolnictwa gleby te nie mają większego znaczenia, pokryte są głównie lasami.

2) Gleby brunatne - pokrywają niewielką powierzchnię województwa. Większe ich skupienie występuje na terenie okolic Wschowy, Nowego Miasteczka, Sieniawy i Żagania. Należą one do najlepszych gleb województwa, a ich wartość bonitacyjna odpowiada II, III i IV klasie.

3) Czarne ziemie - występują obok gleb brunatnych w niższych położeniach na terenie całego województwa. Największe powierzchnie tych gleb spotyka się na terenie gmin: Brody, Gubin, Krosno Odrzańskie, Lubsko, Nowe Miasteczko, Strzelce Krajeńskie, Szczaniec, Szlichtyngowa, Świebodzin i Wschowa. Są to gleby wysoko produktywne i odpowiadają II i III klasie bonitacyjnej.

4) Mady - występują w pradolinach i dolinach rzecznych województwa. Charakteryzują się wysoką produktywnością i zaliczane są do II i III klasy bonitacyjnej. Gleby te mają duże znaczenie dla rolnictwa, zwłaszcza dla trwałych użytków zielonych. Mady są trudne w uprawie.

5) Gleby bagienne - wykorzystywane są głównie pod użytki zielone. Największe kompleksy gleb występują w Pradolinie Noteci, w dolinie Szprotawy, dolinie Odry i w północnej części powiatu wschowskiego.

Wśród gruntów ornych województwa lubuskiego największy udział, wynoszący 44,1%, stanowią gleby słabe i najsłabsze (klasy V i VI). Około 36% powierzchni gruntów ornych stanowią gleby średnie i średniosłabe (klasy IVa i IVb). Udział gleb dobrych i średniodobrych wynosi 18,3 % (klasy IIIa i IIIb), gleb bardzo dobrych (klasa II) 0,4%. Gleby najlepszej I klasy nie występują.

Bonitacja gleb nie wyraża w pełni ich przydatności do uprawy określonych roślin, wobec czego nie stanowi podstawy do racjonalnego, rolniczego wykorzystania gruntów. Aby wypełnić powyższą lukę informacyjną w Instytucie Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa opracowano podział gleb na kompleksy przydatności rolniczej. Kompleksem przydatności rolniczej nazywa się zespół gleb, które wykazują zbliżone właściwości rolnicze i mogą być podobnie użytkowane. Nazwy kompleksów gleb pochodzą od nazw gatunków roślin wskaźnikowych i wydzielone są na podstawie następujących kryteriów:

- charakter i właściwości gleby (typ, podtyp, stopień kultury, właściwości fizyczno-chemiczne i inne),

- warunki agroklimatyczne gleby,

- rzeźba terenu,

- układ stosunków wilgotnościowych.

W oparciu o powyższe kryteria, wśród gruntów ornych wydzielono 14 kompleksów przydatności rolniczej gruntów ornych, z czego w województwie lubuskim rozróżnia się 9 z nich:

1. Gleby kompleksu pszennego bardzo dobrego, zaliczane do II klasy bonitacyjnej. Tworzą niewielkie kontury w gminach: Brody, Kożuchów i Nowe Miasteczko. Potencjalna produkcyjność tych gleb jest bardzo wysoka, nadają się pod uprawę roślin o największych wymaganiach siedliskowych (pszenica, buraki cukrowe, warzywa).

2. Gleby kompleksu pszennego dobrego obejmują gleby klasy IIIa i IIIb, występują głównie w gminach: Brzeźnica, Dobiegniew, Niegosławice, Siedlisko, Szprotawa, Żagań i Żary. Na glebach tego kompleksu udają się wszystkie rośliny uprawne, lecz otrzymanie wysokich plonów zależne jest m.in. od pogody.

3. Gleby kompleksu pszennego wadliwego - spotykane są w gminach: Bytom Odrzański, Krosno Odrzańskie, Szczaniec i Świebodzin oraz w małych konturach, rozrzuconych przeważnie w strefach moren czołowych i na krawędzi pradoliny Warty i Odry. Ze względu na wrażliwość tych gleb na suszę dobór roślin jest ograniczony.

4. Kompleks żytni bardzo dobry - największe powierzchnie występują w gminach: Santok, Skąpe, Sława, Strzelce Krajeńskie, Sulechów, Szczaniec, Szprotawa, Świebodzin, Zbąszynek, Żagań i Żary. Kompleks ten, w zależności od stopnia agrotechniki, przydatny jest do uprawy niemalże wszystkich roślin, przy gospodarce ekstensywnej najlepsze plony uzyskuje się z produkcji ziemniaków i żyta.

5. Kompleks żytni dobry obejmuje gleby o wszechstronnej przydatności rolniczej. Większe obszary tego kompleksu występują w gminach: Bogdaniec, Deszczno, Górzyca, Rzepin, Sława, Sulęcin, Szprotawa, Świebodzin, Torzym, Zbąszynek, Żagań i Żary.

6. Kompleks żytni słaby - są to gleby na ogół zawodne w produkcji rolnej, ze względu na słabo rozwinięty kompleks sorpcyjny i dużą przepuszczalność. Największe powierzchnie można spotkać w gminach: Dobiegniew, Gubin, Kożuchów, Ośno Lubuskie, Pszczew, Sława, Sulechów, Szprotawa, Świebodzin, Trzciel i Żagań.

7. Kompleks żytni bardzo słaby - charakteryzuje się stałym niedoborem wilgoci, kwaśnym lub bardzo kwaśnym odczynem, niską zawartością próchnicy i niską zawartością przyswajalnych składników pokarmowych. Występuje na terenie gmin: Gubin, Siedlec, Sława, Torzym i Zielona Góra.

8. Kompleks zbożowo-pastewny mocny - należą tu gleby okresowo za mokre, o zwięźlejszym składzie mechanicznym, znacznej zawartości próchnicy i przyswajalnych składników pokarmowych. Większe ich powierzchnie spotykane są w gminach: Cybinka, Czerwieńsk, Górzyca, Gubin, Krzeszyce, Nowogród Bobrzański, Siedlisko, Słońsk, Słubice i Trzebiechów.

9. Kompleks zbożowo-pastewny słaby. Znaczne powierzchnie tych gleb występują w gminach: Kostrzyn, Lubsko, Nowogród Bobrzański, Siedlec, Sława, Witnica, Zielona Góra i Zwierzyn.

Oddzielne rozpatrywanie poszczególnych czynników środowiska nie stwarza przesłanek do obiektywnej oceny możliwości produkcyjnych poszczególnych regionów, stąd wynikła potrzeba syntetycznej waloryzacji warunków produkcji rolnej. Metoda waloryzacji polega na punktowej wycenie podstawowych czterech składników środowiska przyrodniczego tj.: gleby, agroklimatu, rzeźby terenu i warunków wodnych. Najwyższy wskaźnik w woj. lubuskim posiada gmina Nowe Miasteczko - 78,6, a najniższy - miasto Kostrzyn i gmina Pszczew - po 48,1 punktów. Województwo lubuskie jest województwem o przeciętnych warunkach przyrodniczych. Ogólny wskaźnik jakości rolniczej przestrzeni produkcyjnej dla Polski wynosi 66,6. Zróżnicowanie tych warunków w obrębie województwa jest duże - w granicach 30,5 punktów.

3. Właściwości agrochemiczne gleb

3.1. Odczyn gleb i potrzeby wapnowania

Odczyn jest bardzo ważną właściwością gleby, ponieważ decyduje o przebiegu wielu procesów glebowych oraz wpływa na kształtowanie urodzajności i żyzności gleby. Zakwaszenie gleby powodowane przez naturalne procesy przyrodnicze nie jest na tyle intensywne, by prowadzić do degradacji środowiska glebowego. Degradacja chemiczna gleby, której pierwotnym skutkiem jest zakwaszenie, pojawia się najczęściej wtedy, gdy przyrodnicze procesy zostaną wsparte czynnikami antropogenicznymi. Kwasowa degradacja gleby nasila się m.in. przez: zanieczyszczenia atmosfery, malejący udział nawożenia organicznego, składowanie i stosowanie kwaśnych i kwasotwórczych odpadów, oddziaływanie opadów atmosferycznych oraz niedostateczne wapnowanie użytków rolnych.

Odczyn kwaśny ogranicza pobieranie przyswajalnych składników z gleby, a równocześnie zwiększa dostępność metali ciężkich i pierwiastków śladowych. Zawartość fosforu jest bardzo ściśle związana z odczynem. Gleby bardzo kwaśne w ponad 50% wykazują jednocześnie bardzo niską i niską zawartość przyswajalnego fosforu. W glebach o uregulowanym odczynie udział gleb o bardzo niskiej i niskiej zawartości fosforu nie przekracza natomiast 15% (tab. VII.3.1).

Niemal połowa gleb o odczynie obojętnym i zasadowym wykazuje bardzo wysoką zawartość fosforu. Także zawartość przyswajalnego potasu jest dość jednoznacznie związana z odczynem gleby. Gleby o odczynie bardzo kwaśnym i kwaśnym są jednocześnie w większości ubogie w potas (bardzo niska i niska zawartość składnika). Gleby o uregulowanym odczynie w ponad 1/3 liczby próbek wykazują natomiast wysoką i bardzo wysoką zawartość przyswajalnego potasu (tab. VII.3.2.).

Należy podkreślić, że przy ocenie zawartości potasu bierze się pod uwagę skład granulometryczny. Odczyn jest również związany z kategorią agronomiczną, a więc powstaje tu potrójnie uwikłany układ zależności:

- kategoria agronomiczna,

- odczyn,

- zawartość przyswajalnego potasu.

Wpływ odczynu gleby na zawartość przyswajalnego magnezu jest bardziej złożony. Najlepszą zasobność w magnez wykazują gleby o odczynie lekko kwaśnym. Gleby o odczynie bardzo kwaśnym w ponad 60% wykazują bardzo niską i niską zawartość magnezu. Zawartość przyswajalnych form magnezu ulega zmniejszeniu również w glebach o odczynie zasadowym (tab. VII.3.3). Pośrednio może to świadczyć o ujemnym wpływie przewapnowania gleb na dostępność magnezu dla roślin. Opisane prawidłowości mają charakter statystyczny, a nie przyczynowoskutkowy. Nie można dla przykładu zakładać, że samo zwapnowanie gleby kwaśnej spowoduje wzrost zawartości w niej przyswajalnego magnezu. Można natomiast z dużym prawdopodobieństwem przypuszczać, że gleby bardzo kwaśne i kwaśne będą jednocześnie glebami mało zasobnymi w przyswajalne formy składników pokarmowych roślin [Filipek, Fotyma, Lipiński, 2006].

Tab. VII.3.1. Stan zasobności w fosfor gleb w różnych przedziałach odczynu - na podstawie ok. 90 tysięcy wyników badań OSChR

Tab. VII.3.2. Stan zasobności w potas gleb w różnych przedziałach odczynu - na podstawie ok. 90 tysięcy wyników badań OSChR

Tab. VII.3.3. Stan zasobności w magnez gleb w różnych przedziałach odczynu - od na podstawie ok. 90 tysięcy wyników badań OSChR


Naruszenia struktury gleby związane z przebudową sieci komunikacji drogowej

Badania stanu zakwaszenia gleb na terenie województwa lubuskiego prowadzone są przez Okręgową Stację Chemiczno-Rolniczą w Gorzowie Wlkp. Z badań wykonanych w 2005 roku wynika, że na terenie województwa przeważają gleby zakwaszone - 47%, w tym o odczynie bardzo kwaśnym - 14%, kwaśnym - 33%, lekko kwaśnym - 36%, obojętnym - 12% i zasadowym - 5%.

Najwięcej gleb zakwaszonych (przebadanych w 2005 r.) występuje w powiatach: żarskim (63%), sulęcińskim (62%) i żagańskim (56%). W odniesieniu do potrzeb wapnowania wynikających z zakwaszenia glebwapnowania koniecznego wymaga - 16%, potrzebnego - 18%, wskazane - 21%, a ograniczone i zbędne - 45%.

3.2. Zawartość przyswajalnego fosforu, potasu i magnezu

Składniki pokarmowe roślin występują w glebie w różnych formach i ilościach. Z punktu widzenia żywienia roślin, najważniejszą grupę stanowią tzw. frakcje dostępne lub przyswajalne. O ich pobieraniu przez rośliny decyduje wiele czynników, z których za najważniejsze należy uznać wiek i gatunek rośliny, wilgotność i napowietrzenie gleby, odczyn, stosunki jonowe, a także temperaturę i nasłonecznienie.

Podstawą racjonalnego gospodarowania ziemią w rolnictwie oraz naturalnymi zasobami składników mineralnych, a także ich wprowadzania do środowiska w formie nawozów, są testy pozwalające określić aktualny poziom biogenów w glebie, a w dalszej kolejności przewidywać plonowanie roślin i ich jakość.

Wyróżnia się zasadniczo dwie grupy testów: biologiczne oraz chemiczne i fizyczno-chemiczne. Te ostatnie ze względów organizacyjnych i ekonomicznych stały się powszechne w rolnictwie w XX wieku.

Jednym z ważniejszych pierwiastków w produkcji roślinnej jest fosfor, którego diagnostykę wykonuje się w ramach badań chemiczno-rolniczych [Lipiński 2005]. Badania zawartości przyswajalnego fosforu przeprowadzone przez Okręgową Stację Chemiczno-Rolniczą w Gorzowie Wlkp. w 2005 r. wykazują, że 24% gleb charakteryzuje się bardzo niską i niską zawartością tego pierwiastka, średnią - 29%, a wysoką i bardzo wysoką - 47%. Nieco gorzej przedstawia się zasobność gleb w województwie w przyswajalny potas. Zawartość bardzo niska i niska potasu występuje w 36% badanych gleb, 27% ma zasobność średnią, a wysoką i bardzo wysoką - 37%. Najbardziej ubogie w fosfor są gleby w powiatach: gorzowskim i nowosolskim, a w potas: gorzowskim i słubickim.

Udział gleb o bardzo niskiej i niskiej zawartości magnezu nie przekracza obecnie 30% użytków rolnych objętych badaniami Stacji Chemiczno-Rolniczej w Gorzowie Wlkp. Gleby o bardzo wysokiej zawartości magnezu zajmują obecnie 25%, wysokiej - 18%, a średniej - 27%.

Systematyczna, zgodna z zaleceniami Kodeksu Dobrej Praktyki Rolniczej, kontrola odczynu oraz zasobności gleb, ułatwia rolnikowi ocenę potrzeb nawożenia, przeciwdziała nadmiernemu stosowaniu fosforu i potasu na glebach o wysokiej lub bardzo wysokiej zawartości tych składników i wskazuje zagrożenie nadmiernego zubożenia w fosfor, potas i magnez, stanowiącego ograniczenie dla wielkości i jakości plonu roślin uprawnych.

3.3. Zanieczyszczenia gleb metalami ciężkimi

Emisja pyłów, zwłaszcza metalonośnych oraz gazów przemysłowych i komunikacyjnych jest jedną z przyczyn zanieczyszczenia gleb terenów rolniczych. Jednym z głównych czynników glebowych decydujących o ruchliwości metali ciężkich jest odczyn gleby. Prawie wszystkie metale są bardziej ruchliwe i łatwiej pobierane przez rośliny z gleb kwaśnych. Na ogół intensywność pobierania metali ciężkich maleje w miarę wzrostu wartości pH gleb. Znajomość stopnia zanieczyszczenia obszarów rolniczych tymi pierwiastkami pozwala podejmować działania zmierzające do zmniejszenia zawartości pierwiastków śladowych w roślinach.

W polskich rozwiązaniach prawnych poziom dopuszczalnych zawartości jest dostosowany do funkcji obszarów w zagospodarowaniu przestrzennym - podejście takie jest zgodne z zasadami stosowanymi w innych krajach europejskich. Bardziej rygorystyczne (niższe) dopuszczalne zawartości dotyczą gleb obszarów chronionych i rolniczych, natomiast wyższe - obszarów przemysłowych. Aktualnie obowiązujące kryteria oceny zanieczyszczeń gleb metalami ciężkimi zawarte są w załączniku Ministra Środowiska z dnia 9 września 2002 r. w sprawie standardów jakości gleby oraz standardów ziemi (Dz. U. Nr 165, poz. 1359 z 2002 r.) oraz załączniku do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 marca 2002 r. w sprawie dopuszczalnych stężeń metali ciężkich zanieczyszczających glebę w gospodarstwach rolnictwa ekologicznego (Dz. U. Nr 37, poz.344) - tab. VII.3.4.

Tab. VII.3.4. Dopuszczalne stężenia metali ciężkich w glebie lub ziemi wg polskiego prawa

W latach 1992-1998 w ramach Ogólnokrajowego Programu Badań Rolniczej Przestrzeni Produkcyjnej, Okręgowa Stacja Chemiczno-Rolnicza w Gorzowie Wlkp. pod kierunkiem IUNG w Puławach, przeprowadziła badania gleb mające na celu ocenę stopnia zanieczyszczenia tego elementu środowiska. Podsumowując całość przeprowadzonych badań stwierdzić należy, że tylko w kilku przypadkach zanotowano przekroczenia zawartości metali ciężkich w glebach województwa lubuskiego. Zanieczyszczenia te mają z reguły charakter punktowy, a nie przestrzenny.

Aktualnie Okręgowa Stacja Chemiczno-Rolnicza w Gorzowie Wlkp. bada gleby na zawartość metali ciężkich na zlecenie producentów, którzy zamierzają rolniczo stosować osady ściekowe lub inne odpady.

3.4. Badania zawartości azotu mineralnego glebach

W badaniach monitoringowych zawartości azotu mineralnego w glebach ornych Polski, zarówno w aspekcie rolniczym, jak i ochrony środowiska, Okręgowa Stacja ChemicznoRolnicza w Gorzowie Wlkp. uczestniczy od 1997 r. Badania te są zlokalizowane w stałych punktach kontrolnych rozmieszczonych w gospodarstwach rolnych, które zgodziły się na podjęcie współpracy i dostarczanie informacji uzupełniających. Wyboru gospodarstw dokonano w sposób zapewniający objęcie badaniami podstawowych typów, rodzajów, kompleksów i kategorii agronomicznych gleb występujących w województwie. Punkty poboru próbek lokalizowano tylko na gruntach ornych, nie obejmując monitoringu użytków zielonych, na glebach: bardzo lekkich (65), lekkich (93), średnich (42) i ciężkich (3) - łącznie 203. Zgodnie z założeniami próbki gleby w tych punktach pobierano dwukrotnie w okresie wegetacyjnym roślin, wczesną wiosną przed wysiewem nawozów azotowych i jesienią po zbiorze roślin. Próbki pobierano z trzech warstw w profilu glebowym: 0-30, 30-60 i 60-90 cm i oznaczano zawartość azotanowej i amonowej formy azotu, przeliczając wynik na kg Nmin./ha. Zawartość azotu mineralnego w okresie wiosny stanowi test glebowy do uściślenia potrzeb nawozowych roślin w stosunku do tego składnika. Celem badań monitoringowych było wyznaczenie normatywów zawartości azotu mineralnego w glebach. Czynnikiem najbardziej różnicującym zawartość azotu mineralnego okazał się gatunek gleby, to znaczy jej skład granulometryczny.

Tab. VII.3.5. Zawartość Nmin. w kg/ha w profilu 090 cm w województwie lubuskim w 2005 r.

Oceniając wyniki badań zawartości azotu mineralnego w okresie wiosennym w województwie w 2005 r. można stwierdzić, że gleby bardzo lekkie, lekkie i ciężkie znalazły się w klasie zawartości średniej, natomiast gleby średnie w klasie niskiej. Azot w okresie wiosennym nie stwarza zagrożenia dla wód gruntowych, ponieważ pobierany jest przez rośliny.

Zawartość azotu mineralnego, ściślej azotanowego, w glebie w okresie jesieni stanowi wskaźnik potencjalnego zagrożenia wód glebowo-gruntowych nadmiarem tej formy azotu wymywanej z gleby. Zawartość azotu w glebie w okresie jesieni powinna być na tyle niska, aby przy przeciętnych opadach dla danego regionu nie powodowała wzrostu stężenia NNO3 w wodzie glebowo-gruntowej (na głębokości 90-120 cm) powyżej poziomu krytycznego ustanowionego w Dyrektywie Azotanowej (11,3 mgNNO3/dm3). Na podstawie badań [Fotyma i inni, 2005] wyznaczono 5 klas zawartości azotu azotanowego w glebach zaliczanych do 4 kategorii agronomicznych.

Tab. VII.3.6. Klasy zawartości azotu mineralnego Nmin. w okresie wiosny [Fotyma i inni, 2005]

Tab. VII.3.7. Klasy zawartości azotu mineralnego NNO3 w okresie jesieni [Fotyma i inni, 2005]

W okresie jesieni największą zawartość azotu azotanowego (tab. VII.3.5) spotykaliśmy w glebach bardzo lekkich, lekkich i ciężkich, średnią w glebach średnich, a bardzo wysoką w glebach ciężkich. Dalsze badania prawdopodobnie pomogą w ustaleniu bezpiecznej zawartości azotu mineralnego, w tym przede wszystkim azotu azotanowego, w glebie w okresie jesieni, gdyż tylko w nielicznych krajach europejskich wyznaczono takie graniczne wartości.

4. Podsumowanie

Badania prowadzone na terenie województwa lubuskiego informują o stanie jakości gleb użytkowanych rolniczo.

1. Wyniki badań odczynu gleb wykazały, że 47% pól, z których zostały pobrane próbki, to gleby o odczynie bardzo kwaśnym i kwaśnym. Badania te wskazują na potrzebę podjęcia działań, których skutkiem będzie upowszechnienie wapnowania gleb w województwie, w oparciu o stwierdzone badaniami potrzeby wapnowania.

2. Zawartość przyswajalnych form makroelementów w glebach decyduje o ich żyzności i urodzajności. Ocena wyników badań wykazała duży procent gleb o bardzo niskiej i niskiej zawartość potasu (wskaźnik bonitacji negatywnej wynosi 49,5%); zasobność w fosfor w przewadze charakteryzowała się średnią zawartością (wskaźnik bonitacji negatywnej wynosi 38,5%), natomiast udział gleb o bardzo niskiej i niskiej zawartości magnezu nie przekracza obecnie 30% (wskaźnik bonitacji negatywnej wynosi 43,5%). Należy nadal prowadzić systematyczne badania gleb i podejmować optymalne decyzje nawozowe.

3. Zawartość azotu mineralnego w 2005 r. w województwie lubuskim w warstwie 0-90 cm w okresie wiosennym kształtowała się na poziomie wartości średnich, natomiast wysokie zawartości azotu azotanowego w okresie jesieni stanowią potencjalne zagrożenie środowiska, dlatego należy prowadzić monitoring gleb celem ustalenia przyczyn, a w przypadku potwierdzenia nadmiernych zawartości podjąć właściwe środki zaradcze.

Barbara Kończak-Konarkowska

Okręgowa Stacja Chemiczno-Rolnicza w Gorzowie Wlkp.

Literatura

Filipek T., Fotyma M., Lipiński W.: Stan, przyczyny i skutki zakwaszenia gleb ornych w Polsce, Nawozy i Nawożenie, 2006Fotyma E.,

Fotyma M., Pietruch C.: Zawartość azotu mineralnego w glebach gruntów ornych w Polsce, Nawozy i Nawożenie, 2004

Lipiński W.: Odczyn gleb Polski, Nawozy i Nawożenie, 2005

Lipiński W.: Zasobność gleb Polski w fosfor przyswajalny, Nawozy i Nawożenie, 2005

Praca zbiorowa: Warunki przyrodnicze produkcji rolnej województwa gorzowskiego, IUNG 1985

Praca zbiorowa: Warunki przyrodnicze produkcji rolnej województwa zielonogórskiego, IUNG 1985

 

Poprzedni Spis treści Następny